Saturday, March 17, 2018

Seven Lao words that Thai lacks: Cain and Abel

I'm not religious at all, but I love reading religious texts in different languages to understand the minds of ancient people as well as to learn these languages. The story of Cain and Abel is interesting because, as far as I'm concerned, the story shows us how resentment can negatively affect people's lives. Don't be like Cain! We see this jealous-sibling archetype in other stories throughout history too, but I won't discuss it here.

In this post, I will present English, Lao, and Thai passages from Genesis 4:1-1, so that you can compare them for fun. Note that the translations don't always match semantically. For example, in 4-7, the English and Thai passages use the word "sin" (Thai: ความบาป), but the Lao translation uses "wickedness" (ຄວາມຊົ່ວ).

The English translation is from the King James version, and the Lao and Thai translations are from Laobible.net and Thaipope.org respectively. Below the passages, I will pick seven Lao words that differ from Thai, so that Thai speakers learning Lao can use the list to learn these Lao words.

4-1. And Adam knew Eve his wife; and she conceived, and bare Cain, and said, I have gotten a man from the Lord.
Lao: ຄັນຕໍ່ມາ ອາ­ດາມໄດ້ສົມ­ສູ່ຮ່ວມກັບເມຍຂອງຕົນ ນາງຈຶ່ງຖື­ພາແລ້ວໄດ້ເກີດລູກຊາຍຜູ້ໜຶ່ງ ນາງຈຶ່ງເວົ້າວ່າ, “ຂ້າ­ນ້ອຍໄດ້ລູກຊາຍຍ້ອນພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າເປັນຜູ້ຊົດຊ່ອຍ ດັ່ງ­ນັ້ນນາງຈຶ່ງຕັ້ງຊື່ໃຫ້ເດັກ­ນ້ອຍວ່າ ກາ­ອິນ.
Thai: และอาดัมได้ร่วมรู้กับเอวาภรรยาของเขา และนางได้ตั้งครรภ์ และคลอดบุตรชื่อคาอิน และกล่าวว่า “ข้าพเจ้าได้รับชายคนหนึ่งจากพระเยโฮวาห์”

4-2. And she again bare his brother Abel. And Abel was a keeper of sheep, but Cain was a tiller of the ground.
Lao: ຕໍ່ມານາງໄດ້ລູກອີກຜູ້ໜຶ່ງຊື່­ວ່າ ອາ­ເບັນ ຊຶ່ງມີອາ­ຊີບເປັນຜູ້ລ້ຽງແກະ ສ່ວນກາ­ອິນເປັນພໍ່ນາ.
Thai: และนางได้คลอดบุตรอีกครั้งหนึ่งซึ่งเป็นน้องชายของเขาชื่ออาแบล และอาแบลเป็นคนเลี้ยงแกะ แต่คาอินเป็นคนทำไร่ไถนา

4-3. And in process of time it came to pass, that Cain brought of the fruit of the ground an offering unto the Lord.
Lao: ຄັນຕໍ່ມາວັນໜຶ່ງ ກາ­ອິນກໍເອົາຜົນ­ລະ­ປູກມາຖວາຍແກ່ພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າ.
Thai: และอยู่มาวันหนึ่ง ปรากฏว่าคาอินได้นำผลไม้จากไร่นามาเป็นเครื่องบูชาถวายแด่พระเยโฮวาห์

4-4. And Abel, he also brought of the firstlings of his flock and of the fat thereof. And the Lord had respect unto Abel and to his offering:
Lao: ສ່ວນອາ­ເບັນກໍເອົາສັດເກີດແຕ່ຫົວ­ປີ ທີ່ຕຸ້ຍພີດີ­ງາມໃນຝູງສັດມາຂ້າ ແລ້ວເອົາເນື້ອສ່ວນທີ່ດີ ມາຖວາຍແກ່ພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າ ພຣະ­ອົງຊົງພໍ­ພຣະ­ໄທຕໍ່ເຄື່ອງບູ­ຊາຂອງອາ­ເບັນ
Thai: และอาแบล เขาได้นำผลแรกจากฝูงแกะของเขาและไขมันของแกะด้วย และพระเยโฮวาห์ทรงพอพระทัยต่ออาแบลและเครื่องบูชาของเขา

4-5. But unto Cain and to his offering he had not respect. And Cain was very wroth, and his countenance fell.
Lao: ສ່ວນການຖວາຍຂອງກາ­ອິນນັ້ນບໍ່ເປັນທີ່ຊອບພຣະ­ໄທຂອງພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າເລີຍ ກາ­ອິນຈຶ່ງຄຽດແຄ້ນ ແລະເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມບໍ່ພໍ­ໃຈ.
Thai: แต่พระองค์ไม่ทรงพอพระทัยต่อคาอินและเครื่องบูชาของเขา และคาอินได้โกรธแค้นยิ่งนัก และสีหน้าของเขาหม่นหมองไป

4-6. And the Lord said unto Cain, Why art thou wroth? and why is thy countenance fallen?
Lao: ເມື່ອພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າຊົງເຫັນດັ່ງ­ນັ້ນຈຶ່ງຊົງຖາມກາ­ອິນວ່າ, “ກາ­ອິນເອີຍ ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງຄຽດແຄ້ນ ແລະເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມບໍ່ພໍ­ໃຈ?
Thai: และพระเยโฮวาห์ได้ตรัสแก่คาอินว่า “ทำไมเจ้าถึงโกรธแค้น และทำไมสีหน้าของเจ้าหม่นหมองไป

4-7. If thou doest well, shalt thou not be accepted? and if thou doest not well, sin lieth at the door. And unto thee shall be his desire, and thou shalt rule over him.
Lao: ຖ້າເຈົ້າເຮັດດີແລ້ວ ເຈົ້າຄວນເງີຍຫນ້າຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມຍິ້ມ­ແຍ້ມ ແຕ່ດ້ວຍວ່າເຈົ້າເຮັດຊົ່ວ ຄວາມຊົ່ວກໍເໝືອນດັ່ງສັດຮ້າຍທີ່ກຳ­ລັງລໍ­ຄອຍຖ້າຄຸບເຈົ້າ ມັນຈະຄຸບກິນເຈົ້າ ແຕ່ເຈົ້າຄວນເອົາຊະ­ນະມັນໄດ້.”
Thai: ถ้าเจ้าทำดี เจ้าจะเป็นที่ยอมรับมิใช่หรือ และถ้าเจ้าทำไม่ดี ความบาปก็หมอบอยู่ที่ประตู และความปรารถนาของเขาจะอยู่ในตัวเจ้า และเจ้าจะครอบครองเหนือเขา”

4-8. And Cain talked with Abel his brother: and it came to pass, when they were in the field, that Cain rose up against Abel his brother, and slew him.
Lao: ຕໍ່ມາ ກາ­ອິນຈຶ່ງເວົ້າກັບອາ­ເບັນຜູ້ເປັນນ້ອງຊາຍວ່າ, “ເຮົາພາ­ກັນໄປຍ່າງຫລິ້ນໃນທົ່ງນາເທາະ” ເມື່ອສອງ­ອ້າຍ­ນ້ອງອອກໄປເຖິງທົ່ງນາແລ້ວ ກາ­ອິນຜູ້ເປັນອ້າຍກໍປ້ຳນ້ອງຊາຍລົງດິນ ແລ້ວຂ້າຖິ້ມ.
Thai: และคาอินพูดกับอาแบลน้องชายของเขา และต่อมาเมื่อเขาทั้งสองอยู่ในที่นาด้วยกัน คาอินได้ลุกขึ้นต่อสู้อาแบลน้องชายของเขาและฆ่าเขา

4-9. And the Lord said unto Cain, Where is Abel thy brother? And he said, I know not: Am I my brother's keeper?
Lao: ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າຈຶ່ງຊົງຖາມກາ­ອິນວ່າ, “ກາ­ອິນເອີຍ ນ້ອງຊາຍເຈົ້າຢູ່ໃສ?” ລາວໄດ້ຕອບວ່າ, “ຂ້າ­ນ້ອຍບໍ່ຮູ້­ຈັກ ຫລືວ່າ ພຣະ­ອົງໃຫ້ຂ້າ­ນ້ອຍເປັນຜູ້ຮັກ­ສານ້ອງຊາຍຂອງຂ້າ­ນ້ອຍຊັ້ນບໍ?”
Thai:และพระเยโฮวาห์ตรัสแก่คาอินว่า “อาแบลน้องชายของเจ้าอยู่ที่ไหน” และเขาทูลว่า “ข้าพระองค์ไม่ทราบ ข้าพระองค์เป็นผู้ดูแลน้องชายหรือ”

4-10. And he said, What hast thou done? the voice of thy brother's blood crieth unto me from the ground.
Lao: ພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າຊົງຖາມອີກວ່າ, “ກາ­ອິນເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງເຮັດເລື່ອງໂຫດ­ຮ້າຍເຊັ່ນນີ້? ນ້ອງຊາຍເຈົ້ານອນເລືອດອາບຕົວຢູ່ໃນທົ່ງນາ ກິ່ນເລືອດຂອງລາວຂຶ້ນມາຫາເຮົາເໝືອນສຽງ­ຂໍແກ້­ແຄ້ນ.
Thai: และพระองค์ตรัสว่า “เจ้าทำอะไรลงไป เสียงร้องของโลหิตน้องชายของเจ้าร้องจากดินถึงเรา

4-11.  And now art thou cursed from the earth, which hath opened her mouth to receive thy brother's blood from thy hand;
Lao: ເຈົ້າຈະຖືກດ່າ ຖືກສາບແຊ່ງ ແລະຖືກເນ­ລະ­ເທດອອກຈາກທົ່ງນາບ່ອນຊຶ່ງດູດກິນເລືອດຂອງນ້ອງຊາຍຊຶ່ງເຈົ້າໄດ້ຂ້ານັ້ນ.
Thai: และบัดนี้ เจ้าถูกสาปแช่งจากแผ่นดินแล้ว ซึ่งได้อ้าปากรับโลหิตน้องชายของเจ้าจากมือเจ้า

4-12.  When thou tillest the ground, it shall not henceforth yield unto thee her strength; a fugitive and a vagabond shalt thou be in the earth.
Lao: ຖ້າເຈົ້າເຮັດໄຮ່ເຮັດນາ ດິນນັ້ນຈະບໍ່ນຳຄວາມອຸ­ດົມ­ສົມ­ບູນມາໃຫ້ ເຈົ້າຈະເປັນຄົນບໍ່ມີຫລັກແຫລ່ງຈະຊັດ­ເຊພະ­ເນ­ຈອນໄປໃນໂລກນີ້.”
Thai: เมื่อเจ้าทำไร่ไถนา ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไปมันจะไม่เกิดผลแก่เจ้าอย่างเต็มขนาด เจ้าจะเป็นผู้ที่หลบหนีและคนพเนจรไปมาในโลก”

4-13. And Cain said unto the Lord, My punishment is greater than I can bear.
Lao: ກາ­ອິນຈຶ່ງກາບທູນຂໍ ຕໍ່ພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າວ່າ, “ໂທດນີ້ໜັກຫລາຍເກີນກວ່າຂ້າ­ນ້ອຍຈະທົນໄດ້.
Thai: และคาอินทูลแด่พระเยโฮวาห์ว่า “โทษของข้าพระองค์หนักเหลือที่ข้าพระองค์จะแบกรับได้

4-14.  Behold, thou hast driven me out this day from the face of the earth; and from thy face shall I be hid; and I shall be a fugitive and a vagabond in the earth; and it shall come to pass, that every one that findeth me shall slay me.
Lao: ພຣະ­ອົງໄລ່ຂ້າ­ນ້ອຍໃຫ້ໜີອອກຈາກທີ່ທຳມາຫາກິນແລະຈາກພຣະ­ພັກຂອງພຣະ­ອົງ ໃຫ້ຂ້າ­ນ້ອຍບໍ່ມີທີ່ພັກພາອາ­ໄສ ແລະໃຫ້ເຫາະຫອບໄປໃນໂລກນີ້ ຖ້າໃຜພົບຂ້າ­ນ້ອຍ ຜູ້ນັ້ນກໍຈະຂ້າຂ້າ­ນ້ອຍ.
Thai: ดูเถิด วันนี้พระองค์ได้ทรงขับไล่ข้าพระองค์จากพื้นแผ่นดินโลก และข้าพระองค์จะถูกซ่อนไว้จากพระพักตร์ของพระองค์ และข้าพระองค์จะเป็นผู้ที่หลบหนีและคนพเนจรไปมาในโลก และจะเป็นไปอย่างนี้ว่าทุกคนที่พบข้าพระองค์จะฆ่าข้าพระองค์เสีย”

4-15. And the Lord said unto him, Therefore whosoever slayeth Cain, vengeance shall be taken on him sevenfold. And the Lord set a mark upon Cain, lest any finding him should kill him.
Lao: ພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າຊົງຕອບກາ­ອິນວ່າ, “ບໍ່ດອກ ຖ້າຜູ້ໃດຂ້າເຈົ້າ ຜູ້ນັ້ນກໍຈະໄດ້ຮັບໂທດເຈັດເທົ່າ” ດ້ວຍເຫດນີ້ ພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າຈຶ່ງເຮັດເຄື່ອງ­ໝາຍໄວ້ໃນຕົວກາ­ອິນເພື່ອວ່າ ເມື່ອຜູ້ໃດພົບຈະບໍ່ໄດ້ຂ້າລາວ.
Thai: และพระเยโฮวาห์ตรัสแก่เขาว่า “เหตุฉะนั้นใครก็ตามที่ฆ่าคาอิน เขาจะรับการแก้แค้นถึงเจ็ดเท่า” และพระเยโฮวาห์ทรงประทับตราไว้ที่ตัวคาอิน เกรงว่าใครที่พบเขาจะฆ่าเขาเสีย

4-16.  And Cain went out from the presence of the Lord, and dwelt in the land of Nod, on the east of Eden.
Lao: ກາ­ອິນຈຶ່ງໜີໄກຈາກພຣະ­ພັກຂອງພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າ ໄປອາ­ໄສຢູ່ໃນດິນ­ແດນແຫ່ງໜຶ່ງທີ່ມີຊື່­ວ່າ ໂນດ ຢູ່ທາງທິດ­ຕາ­ເວັນ­ອອກຂອງເອ­ເດັນ.
Thai: และคาอินได้ออกไปจากพระพักตร์ของพระเยโฮวาห์ และอาศัยอยู่ในแผ่นดินของโนด ทางด้านทิศตะวันออกของเอเดน

Seven Lao words not used in Thai. 

The words are highlighted in the passages. Such words exceed seven, of course. I picked seven because it seemed like a list that's not too short or long.

  1. ຖືພາ (cf. less formal ມານ) = ตั้งครรภ์, ตั้งท้อง = pregnant
  2. ຊົດຊ່ອຍ = ช่วยเหลือ, ค้ำจุน = help, support. Note that Lao also has ຊ່ອຍເຫຼືອ/ຊ່ວຍເຫຼືອ and ຄ້ຳຈຸນ. I'm guessing that ຊົດຊ່ອຍ is a more formal way to say "to help."
  3. ພໍ່ນາ = ชาวนา = farmer
  4. ຜົນລະປູກ (cf. less formal ໝາກໄມ້) = ผลไม้ = fruit
  5. ຕຸ້ຍພີດີງາມ = อ้วนพีดีงาม = to be fat (but in a healthy way)
  6. ປ້ຳ = โค่น = fell, knock down. When I first saw ປ້ຳ in the Lao translation, I was confused because ปล้ำ in Thai means "to wrestle."
  7. ເຫາະຫອບ = เดินเตร่ + วิ่งห้อ (?) = to meander + gallop (?). From the context, I think the Lao word means to meander (like a vagabond). The galloping part comes from my Lao-English dictionary's translation of ຫອບ.



No comments: