Tuesday, May 9, 2017

Some Tai Lue and Northern Thai cognates: อุ่นงัน, วันปอย, เลางาม


"Chiang Mai" (top) and "Chiang Rung (Jinghong: the capital of Xishuangbanna)" written in Tai Tham script. 



As I was learning words from reading the articles I came across many words which are very similar to Northern Thai (N. Thai) but not to Thai nor Lao.

Lately I have been trying to learn Tai Lue (Lue) words from Hanna's (2012) Lue-English dictionary and from dw12.com, which seems to be the one and only Lue news website on the Internet. The dictionary is very useful, but it does not have every word that is used on the website, perhaps because some of these words are newly coined or perhaps Hanna had not come across these words when he made the dictionary. This makes it hard for me to read some articles. I just wish I had a Lue friend to help me out.



Why do you think N. Thai and Lue share words which do not exist in Lao and Thai?

  1. Assumption 1: if two languages have the same words, they must have a common ancestry.
  2. Assumption 2: if two languages have the same words, they must have borrowed from each other.
  3. Assumption 3: Thai and Lao had these words in the past, but lost them.

What do you think?


Here is a list of some of these words (Lue - N. Thai - English).

The Lue words are written in the New Tai Lue script. So you may need to download a unicode font to see the words.
  1. ᦀᦳᧃᧈᦇᧃ un2 ngan4 - อุ่นงัน - celebrate v.
    1. E.g., ᦀᦳᧃᧈ ᦇᧃ ᦉᧂ ᦃᦱᧃ ᦔᦲ ᦺᦖᧈ ᦺᦑ 
    2. อุ่นงันสังขานปีใหม่ไท (ฉลองสงกรานต์ปีใหม่ไทลื้อ)
    3. To celebrate the Tai/Thai new year (Songkran)
    4. Note: งัน (ງັນ) ngan4 is in my Lao dictionary and it means "to gather together for a festival or for pleasure." I have personally never heard a Lao person use this word. If you speak Lao and have used this word or heard it used, please let me know! :)
  2. ᦂᦱᧃᧉᦂᦳᧂᧈ kaan3 kung2 - ก้านกุ่ง - be prosperous v.
    1. ᦞᦲᧉ ᦌᦱ ᦶᦎᧄᧉ ᦷᦎ ᦺᦑ ᦵᦍᧂᧈ ᦊᦴᧈ ᦅᦸᧉ ᦵᦍᧂᧈ ᦂᦱᧃᧉ ᦂᦳᧂᧈ ᦣᦳᧂᧈ ᦵᦣᦲᧂ ᦙᦱ ᦋᦴᧈ ᦞᧃ
    2. วิซาแต้มตัวไทเย่งอยู่ก็เย่งก้านกุ่งรุ่งเรืองมาชู่วัน (วิธีเขียนตัวอักษรไทลื้อ ยิ่งอยู่ก็ยิ่งเจริญรุ่งเรืองมาทุกวัน)
    3. Being able to write the Lue alphabet...the longer it stays the more prosperous it will be every day.
  3. ᦞᧃᦗᦾ wan4 paui4 - วันพอย (ปอย) - festival n.
    1. ᦃᧇ ᦝᦸᧃᧉ ᦀᦳᧃᧈ ᦇᧃ ᦞᧃ ᦗᦾ 
    2. ขับฟ้อนอุ่นงันวันพอย (ขับร้องฟ้อนรำฉลองวันงานพิธี)
    3. Singing and dancing to celebrate the festival
    4. Cf. Shan ပွႆး (ปอย) paui4
  4. ᦙᦹᧃ muen4 - มืน (เมิน) - be long (time) v.
    1. ᦏᦹᧂ ᦵᦙᦲᧈ ᦵᦞ ᦟᦱ ᦺᦡᧉ ᦠᦹᧂ ᦙᦹᧃ ᦜᦻ ᦷᦃᧇᧈ
    2. ถึงเมื่อเวลาได้เหิงเมินหลายขวบ (ถึงเมื่อเวลาได้ยาวนานหลายขวบหลายปี)
    3. Reaching this time for many years.
    4. Cf. Shan မိုၼ်း (มืน) muen4
  5. ᦶᦀᧁᧈ aew2 - แอ่ว - visit, go about v.
    1. ᦶᦀᧁᧈ  ᦠᦱ ᦇᦹᧃ
    2. แอ่วหาเงิน (ไปหาเงิน)
    3. To go out looking for money (jobs)
    4. Cf. Shan ဢႅဝ်ႇ (แอ่ว) aew2
  6. ᦈᦳᦟᦻᧈ tsu2 laai5 - จุล่าย (จุ๋ล่าย) - deceive, swindle v.
    1. ᦕᦴᧉ ᦍᦲᧂ ᦈᦸᧉ ᦵᦗᦲᧃᧈ ᦈᦳ ᦟᦻᧈ ᦇᦹᧃ ᧙ ᦖᦹᧃᧈᦶᦍᧃᧉ
    2. ผู้ยิงจ้อเพิ่นจุล่ายเงิน 9 หมื่นแย้น (ผู้หญิงถูกเขาหลอกลวงเงิน 9 หมื่นหยวน)
    3. The woman was swindled out of ¥90,000.
    4. Note: ล่าย (ລ່າຍ) laai5 is in my Lao dictionary, but I am not sure to what extent it is used in the language.
  7. ᦶᦕᧁ phaew1 - แผว - to prep., arrive v.
    1. ᦀᧁ ᦵᦜᧅ ᦚᧂ ᦵᦵᦎᧈ ᦗᦹᧃᧉ ᦗᦻ ᦺᦎᧉ ᦶᦕᧁ ᦣᦸᧆ ᦗᦻ ᦵᦐᦲ
    2. เอาเหล็กฝังแต่พื้นพายใต้แผวรอดพายเหนือ (เอาเหล็กฝังตั้งแต่พื้นทางใต้จนถึงทางเหนือ)
    3. Bury the metal rod starting from the floor up to the top.
    4. Cf. Shan ၽႅဝ် (แผว) phaew1
  8. ᦋᦰ tsa5 - ชะ (จ๊ะ) - be dirty v.
    1. ᦔᦾᧈ ᦓᧄᧉ ᦷᦀᧈ  ᦓᧄᧉ ᦋᦰ
    2. ป่อยน้ำโอ่น้ำชะ (ปล่อยน้ำโอ่น้ำสกปรก)
    3. To release smelly and dirty water
    4. Possibly related to Shan ၸႃႉ (ช้า) tsaa5
  9. ᦟᧁ law4 - เลา - be good-looking, be beautiful v.
    1. ᦍᦲᧂ ᦉᦱᧁ ᦝᦸᧃᧉ ᦟᧁ ᦇᦱᧄ ᦡᦲ ᦕᦸᧈ
    2. ยิงสาวฟ้อนเลางามดีผ่อ (หญิงสาวฟ้อนสวยงามน่าดู)
    3. The women dance beautifully.
    4. Cf. Shan လဝ်း (เลา) law4
  10. ᦗᦸᧅ pauk5 - พอก (ป้อก) - return v.
    1. ᦗᦻ ᦟᦳᧃ ᦺᦡᧉ ᦗᦸᧅ ᦙᦱ ᦠᧃ ᦟᦴᧅ ᦵᦙ
    2. พายลุนได้พอกมาหันลูกเมีย (ภายหลังได้กลับมาเห็นลูกเมีย)
    3. And then he returned to see his wife and child.
  11. ᦊᦸᧉ yau3 - หย้อ (หญ้อ) - scold, mock, be sarcastic v.
    1. ᦊᦱᧈ ᦡᦱᧈ ᦊᦸᧉ ᦵᦗᦲᧃᧈ
    2. อย่าด่าหย้อเพิ่น (อย่าด่าประชดคนอื่น) 
    3. Do not scold or mock others.
  12. ᦙᦱᧃᧈ maan5 - ม่าน - Burma, Burmese 
    1. ᦅᦳᧃ ᦺᦒ ᦘᦸᧄᧉ ᦵᦵᦂᧁ ᦟᦱᧁ ᦙᦱᧃᧈ,ᦃᧁ ᦠᦱᧅ ᦊᦱᧄᧉ ᦵᦅᧀ ᦑᦸᧃᧉ ᦙᦱ ᦵᦵᦀᧁᧈ ᧑᧒ ᦗᧃ ᦓᦱ
    2. คนไธ พร้อมแกว ลาว ม่าน เขาหากหย้ามเคยท้อนมาแอ่ว 12 พันนา (คนไทยและเวียดนาม ลาว พม่า เขาก็เคยมาเที่ยว 12 ปันนา)
    3. The Thai, Vietnamese, Lao, and Burmese used to come visit Xishuangbanna.
    4. Cf. Shan မၢၼ်ႈ (ม่าน) maan3
    5. Note: ม่าน (ມ່ານ) maan5 “Burma/Burmese” is in my Lao dictionary, but it is more common to use พะม้า (ພະມ້າ)

Hanna, W. J. (2012). Dai Lue-English Dictionary. Silkworm Books.

No comments: