Saturday, March 17, 2018

Seven Lao words that Thai lacks: Cain and Abel

I'm not religious at all, but I love reading religious texts in different languages to understand the minds of ancient people as well as to learn these languages. The story of Cain and Abel is interesting because, as far as I'm concerned, the story shows us how resentment can negatively affect people's lives. Don't be like Cain! We see this jealous-sibling archetype in other stories throughout history too, but I won't discuss it here.

In this post, I will present English, Lao, and Thai passages from Genesis 4:1-1, so that you can compare them for fun. Note that the translations don't always match semantically. For example, in 4-7, the English and Thai passages use the word "sin" (Thai: ความบาป), but the Lao translation uses "wickedness" (ຄວາມຊົ່ວ).

The English translation is from the King James version, and the Lao and Thai translations are from Laobible.net and Thaipope.org respectively. Below the passages, I will pick seven Lao words that differ from Thai, so that Thai speakers learning Lao can use the list to learn these Lao words.

4-1. And Adam knew Eve his wife; and she conceived, and bare Cain, and said, I have gotten a man from the Lord.
Lao: ຄັນຕໍ່ມາ ອາ­ດາມໄດ້ສົມ­ສູ່ຮ່ວມກັບເມຍຂອງຕົນ ນາງຈຶ່ງຖື­ພາແລ້ວໄດ້ເກີດລູກຊາຍຜູ້ໜຶ່ງ ນາງຈຶ່ງເວົ້າວ່າ, “ຂ້າ­ນ້ອຍໄດ້ລູກຊາຍຍ້ອນພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າເປັນຜູ້ຊົດຊ່ອຍ ດັ່ງ­ນັ້ນນາງຈຶ່ງຕັ້ງຊື່ໃຫ້ເດັກ­ນ້ອຍວ່າ ກາ­ອິນ.
Thai: และอาดัมได้ร่วมรู้กับเอวาภรรยาของเขา และนางได้ตั้งครรภ์ และคลอดบุตรชื่อคาอิน และกล่าวว่า “ข้าพเจ้าได้รับชายคนหนึ่งจากพระเยโฮวาห์”

4-2. And she again bare his brother Abel. And Abel was a keeper of sheep, but Cain was a tiller of the ground.
Lao: ຕໍ່ມານາງໄດ້ລູກອີກຜູ້ໜຶ່ງຊື່­ວ່າ ອາ­ເບັນ ຊຶ່ງມີອາ­ຊີບເປັນຜູ້ລ້ຽງແກະ ສ່ວນກາ­ອິນເປັນພໍ່ນາ.
Thai: และนางได้คลอดบุตรอีกครั้งหนึ่งซึ่งเป็นน้องชายของเขาชื่ออาแบล และอาแบลเป็นคนเลี้ยงแกะ แต่คาอินเป็นคนทำไร่ไถนา

4-3. And in process of time it came to pass, that Cain brought of the fruit of the ground an offering unto the Lord.
Lao: ຄັນຕໍ່ມາວັນໜຶ່ງ ກາ­ອິນກໍເອົາຜົນ­ລະ­ປູກມາຖວາຍແກ່ພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າ.
Thai: และอยู่มาวันหนึ่ง ปรากฏว่าคาอินได้นำผลไม้จากไร่นามาเป็นเครื่องบูชาถวายแด่พระเยโฮวาห์

4-4. And Abel, he also brought of the firstlings of his flock and of the fat thereof. And the Lord had respect unto Abel and to his offering:
Lao: ສ່ວນອາ­ເບັນກໍເອົາສັດເກີດແຕ່ຫົວ­ປີ ທີ່ຕຸ້ຍພີດີ­ງາມໃນຝູງສັດມາຂ້າ ແລ້ວເອົາເນື້ອສ່ວນທີ່ດີ ມາຖວາຍແກ່ພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າ ພຣະ­ອົງຊົງພໍ­ພຣະ­ໄທຕໍ່ເຄື່ອງບູ­ຊາຂອງອາ­ເບັນ
Thai: และอาแบล เขาได้นำผลแรกจากฝูงแกะของเขาและไขมันของแกะด้วย และพระเยโฮวาห์ทรงพอพระทัยต่ออาแบลและเครื่องบูชาของเขา

4-5. But unto Cain and to his offering he had not respect. And Cain was very wroth, and his countenance fell.
Lao: ສ່ວນການຖວາຍຂອງກາ­ອິນນັ້ນບໍ່ເປັນທີ່ຊອບພຣະ­ໄທຂອງພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າເລີຍ ກາ­ອິນຈຶ່ງຄຽດແຄ້ນ ແລະເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມບໍ່ພໍ­ໃຈ.
Thai: แต่พระองค์ไม่ทรงพอพระทัยต่อคาอินและเครื่องบูชาของเขา และคาอินได้โกรธแค้นยิ่งนัก และสีหน้าของเขาหม่นหมองไป

4-6. And the Lord said unto Cain, Why art thou wroth? and why is thy countenance fallen?
Lao: ເມື່ອພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າຊົງເຫັນດັ່ງ­ນັ້ນຈຶ່ງຊົງຖາມກາ­ອິນວ່າ, “ກາ­ອິນເອີຍ ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງຄຽດແຄ້ນ ແລະເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມບໍ່ພໍ­ໃຈ?
Thai: และพระเยโฮวาห์ได้ตรัสแก่คาอินว่า “ทำไมเจ้าถึงโกรธแค้น และทำไมสีหน้าของเจ้าหม่นหมองไป

4-7. If thou doest well, shalt thou not be accepted? and if thou doest not well, sin lieth at the door. And unto thee shall be his desire, and thou shalt rule over him.
Lao: ຖ້າເຈົ້າເຮັດດີແລ້ວ ເຈົ້າຄວນເງີຍຫນ້າຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມຍິ້ມ­ແຍ້ມ ແຕ່ດ້ວຍວ່າເຈົ້າເຮັດຊົ່ວ ຄວາມຊົ່ວກໍເໝືອນດັ່ງສັດຮ້າຍທີ່ກຳ­ລັງລໍ­ຄອຍຖ້າຄຸບເຈົ້າ ມັນຈະຄຸບກິນເຈົ້າ ແຕ່ເຈົ້າຄວນເອົາຊະ­ນະມັນໄດ້.”
Thai: ถ้าเจ้าทำดี เจ้าจะเป็นที่ยอมรับมิใช่หรือ และถ้าเจ้าทำไม่ดี ความบาปก็หมอบอยู่ที่ประตู และความปรารถนาของเขาจะอยู่ในตัวเจ้า และเจ้าจะครอบครองเหนือเขา”

4-8. And Cain talked with Abel his brother: and it came to pass, when they were in the field, that Cain rose up against Abel his brother, and slew him.
Lao: ຕໍ່ມາ ກາ­ອິນຈຶ່ງເວົ້າກັບອາ­ເບັນຜູ້ເປັນນ້ອງຊາຍວ່າ, “ເຮົາພາ­ກັນໄປຍ່າງຫລິ້ນໃນທົ່ງນາເທາະ” ເມື່ອສອງ­ອ້າຍ­ນ້ອງອອກໄປເຖິງທົ່ງນາແລ້ວ ກາ­ອິນຜູ້ເປັນອ້າຍກໍປ້ຳນ້ອງຊາຍລົງດິນ ແລ້ວຂ້າຖິ້ມ.
Thai: และคาอินพูดกับอาแบลน้องชายของเขา และต่อมาเมื่อเขาทั้งสองอยู่ในที่นาด้วยกัน คาอินได้ลุกขึ้นต่อสู้อาแบลน้องชายของเขาและฆ่าเขา

4-9. And the Lord said unto Cain, Where is Abel thy brother? And he said, I know not: Am I my brother's keeper?
Lao: ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າຈຶ່ງຊົງຖາມກາ­ອິນວ່າ, “ກາ­ອິນເອີຍ ນ້ອງຊາຍເຈົ້າຢູ່ໃສ?” ລາວໄດ້ຕອບວ່າ, “ຂ້າ­ນ້ອຍບໍ່ຮູ້­ຈັກ ຫລືວ່າ ພຣະ­ອົງໃຫ້ຂ້າ­ນ້ອຍເປັນຜູ້ຮັກ­ສານ້ອງຊາຍຂອງຂ້າ­ນ້ອຍຊັ້ນບໍ?”
Thai:และพระเยโฮวาห์ตรัสแก่คาอินว่า “อาแบลน้องชายของเจ้าอยู่ที่ไหน” และเขาทูลว่า “ข้าพระองค์ไม่ทราบ ข้าพระองค์เป็นผู้ดูแลน้องชายหรือ”

4-10. And he said, What hast thou done? the voice of thy brother's blood crieth unto me from the ground.
Lao: ພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າຊົງຖາມອີກວ່າ, “ກາ­ອິນເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງເຮັດເລື່ອງໂຫດ­ຮ້າຍເຊັ່ນນີ້? ນ້ອງຊາຍເຈົ້ານອນເລືອດອາບຕົວຢູ່ໃນທົ່ງນາ ກິ່ນເລືອດຂອງລາວຂຶ້ນມາຫາເຮົາເໝືອນສຽງ­ຂໍແກ້­ແຄ້ນ.
Thai: และพระองค์ตรัสว่า “เจ้าทำอะไรลงไป เสียงร้องของโลหิตน้องชายของเจ้าร้องจากดินถึงเรา

4-11.  And now art thou cursed from the earth, which hath opened her mouth to receive thy brother's blood from thy hand;
Lao: ເຈົ້າຈະຖືກດ່າ ຖືກສາບແຊ່ງ ແລະຖືກເນ­ລະ­ເທດອອກຈາກທົ່ງນາບ່ອນຊຶ່ງດູດກິນເລືອດຂອງນ້ອງຊາຍຊຶ່ງເຈົ້າໄດ້ຂ້ານັ້ນ.
Thai: และบัดนี้ เจ้าถูกสาปแช่งจากแผ่นดินแล้ว ซึ่งได้อ้าปากรับโลหิตน้องชายของเจ้าจากมือเจ้า

4-12.  When thou tillest the ground, it shall not henceforth yield unto thee her strength; a fugitive and a vagabond shalt thou be in the earth.
Lao: ຖ້າເຈົ້າເຮັດໄຮ່ເຮັດນາ ດິນນັ້ນຈະບໍ່ນຳຄວາມອຸ­ດົມ­ສົມ­ບູນມາໃຫ້ ເຈົ້າຈະເປັນຄົນບໍ່ມີຫລັກແຫລ່ງຈະຊັດ­ເຊພະ­ເນ­ຈອນໄປໃນໂລກນີ້.”
Thai: เมื่อเจ้าทำไร่ไถนา ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไปมันจะไม่เกิดผลแก่เจ้าอย่างเต็มขนาด เจ้าจะเป็นผู้ที่หลบหนีและคนพเนจรไปมาในโลก”

4-13. And Cain said unto the Lord, My punishment is greater than I can bear.
Lao: ກາ­ອິນຈຶ່ງກາບທູນຂໍ ຕໍ່ພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າວ່າ, “ໂທດນີ້ໜັກຫລາຍເກີນກວ່າຂ້າ­ນ້ອຍຈະທົນໄດ້.
Thai: และคาอินทูลแด่พระเยโฮวาห์ว่า “โทษของข้าพระองค์หนักเหลือที่ข้าพระองค์จะแบกรับได้

4-14.  Behold, thou hast driven me out this day from the face of the earth; and from thy face shall I be hid; and I shall be a fugitive and a vagabond in the earth; and it shall come to pass, that every one that findeth me shall slay me.
Lao: ພຣະ­ອົງໄລ່ຂ້າ­ນ້ອຍໃຫ້ໜີອອກຈາກທີ່ທຳມາຫາກິນແລະຈາກພຣະ­ພັກຂອງພຣະ­ອົງ ໃຫ້ຂ້າ­ນ້ອຍບໍ່ມີທີ່ພັກພາອາ­ໄສ ແລະໃຫ້ເຫາະຫອບໄປໃນໂລກນີ້ ຖ້າໃຜພົບຂ້າ­ນ້ອຍ ຜູ້ນັ້ນກໍຈະຂ້າຂ້າ­ນ້ອຍ.
Thai: ดูเถิด วันนี้พระองค์ได้ทรงขับไล่ข้าพระองค์จากพื้นแผ่นดินโลก และข้าพระองค์จะถูกซ่อนไว้จากพระพักตร์ของพระองค์ และข้าพระองค์จะเป็นผู้ที่หลบหนีและคนพเนจรไปมาในโลก และจะเป็นไปอย่างนี้ว่าทุกคนที่พบข้าพระองค์จะฆ่าข้าพระองค์เสีย”

4-15. And the Lord said unto him, Therefore whosoever slayeth Cain, vengeance shall be taken on him sevenfold. And the Lord set a mark upon Cain, lest any finding him should kill him.
Lao: ພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າຊົງຕອບກາ­ອິນວ່າ, “ບໍ່ດອກ ຖ້າຜູ້ໃດຂ້າເຈົ້າ ຜູ້ນັ້ນກໍຈະໄດ້ຮັບໂທດເຈັດເທົ່າ” ດ້ວຍເຫດນີ້ ພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າຈຶ່ງເຮັດເຄື່ອງ­ໝາຍໄວ້ໃນຕົວກາ­ອິນເພື່ອວ່າ ເມື່ອຜູ້ໃດພົບຈະບໍ່ໄດ້ຂ້າລາວ.
Thai: และพระเยโฮวาห์ตรัสแก่เขาว่า “เหตุฉะนั้นใครก็ตามที่ฆ่าคาอิน เขาจะรับการแก้แค้นถึงเจ็ดเท่า” และพระเยโฮวาห์ทรงประทับตราไว้ที่ตัวคาอิน เกรงว่าใครที่พบเขาจะฆ่าเขาเสีย

4-16.  And Cain went out from the presence of the Lord, and dwelt in the land of Nod, on the east of Eden.
Lao: ກາ­ອິນຈຶ່ງໜີໄກຈາກພຣະ­ພັກຂອງພຣະ­ຜູ້­ເປັນ­ເຈົ້າ ໄປອາ­ໄສຢູ່ໃນດິນ­ແດນແຫ່ງໜຶ່ງທີ່ມີຊື່­ວ່າ ໂນດ ຢູ່ທາງທິດ­ຕາ­ເວັນ­ອອກຂອງເອ­ເດັນ.
Thai: และคาอินได้ออกไปจากพระพักตร์ของพระเยโฮวาห์ และอาศัยอยู่ในแผ่นดินของโนด ทางด้านทิศตะวันออกของเอเดน

Seven Lao words not used in Thai. 

The words are highlighted in the passages. Such words exceed seven, of course. I picked seven because it seemed like a list that's not too short or long.

  1. ຖືພາ (cf. less formal ມານ) = ตั้งครรภ์, ตั้งท้อง = pregnant
  2. ຊົດຊ່ອຍ = ช่วยเหลือ, ค้ำจุน = help, support. Note that Lao also has ຊ່ອຍເຫຼືອ/ຊ່ວຍເຫຼືອ and ຄ້ຳຈຸນ. I'm guessing that ຊົດຊ່ອຍ is a more formal way to say "to help."
  3. ພໍ່ນາ = ชาวนา = farmer
  4. ຜົນລະປູກ (cf. less formal ໝາກໄມ້) = ผลไม้ = fruit
  5. ຕຸ້ຍພີດີງາມ = อ้วนพีดีงาม = to be fat (but in a healthy way)
  6. ປ້ຳ = โค่น = fell, knock down. When I first saw ປ້ຳ in the Lao translation, I was confused because ปล้ำ in Thai means "to wrestle."
  7. ເຫາະຫອບ = เดินเตร่ + วิ่งห้อ (?) = to meander + gallop (?). From the context, I think the Lao word means to meander (like a vagabond). The galloping part comes from my Lao-English dictionary's translation of ຫອບ.



Wednesday, May 17, 2017

How I'm able to learn other Tai languages: Compound words

The post assumes that you can read Thai script.





When I started learning other Tai languages, I was able to guess the meanings of many compound words because I knew at least one of the words in each compound (it does not have to be a compound; it could be words that frequently occur together).


If you have been learning a Tai language, you may have noticed that many compound words (not all!) are composed of words that are either semantically similar or semantically the same. For example, in Thai some disyllabic compounds or two words that frequently appear together are composed of one word of Tai origin and the other word of a different origin:


  1. โง่เขลา (ngo5 khlau1, gloss: stupid-stupid) "stupid": โง่ (ngo5) is of Tai origin, meaning "stupid," while เขลา (khlau1) is of Khmer origin, also meaning "stupid" (Khmer: ខ្លៅ).
  2. ลักขโมย (lak6 kha-mooy4, gloss: steal-steal) "to steal": ลัก (lak6) means "to steal," and it is a descendant of Proto-Tai, and ขโมย (kha-mooy4) also means to "steal," and it is not of Tai origin (Is it from Khmer? ខ្មួយ: ស. ខមោយ អ. ថ. ខ្មូ៎យ​, ន. “​​ល្មួច”, កិ. “​លួច​”​, chuon67)
  3. แบบฟอร์ม (bɛɛp2 fɔɔm4, gloss: form-form) "form": แบบ (bɛɛp2) and ฟอร์ม (fɔɔm4) both mean "form." The former is of Khmer/Tai (?) origin, while the latter is a borrowed word from English.
  4. ตรวจเช็ค (truat2 chek6, gloss: check-check) "check": Just like แบบฟอร์ม (bɛɛp2 fɔɔm4), the first word is a descendant of older form of Khmer/Tai (?), whereas the second word is an English loan.
It should be noted that in colloquial speech, speakers tend to only say one of the two words in each compound. That is, one of the two or more words often gets dropped. For example, instead of saying โง่เขลา (ngo5 khlau1), they will just say โง่ (ngo5), and similarly instead of saying ลักขโมย (lak6 kha-mooy4)  they will just say ขโมย (kha-mooy4) or ลัก (lak6) (I think it is more common to say ขโมย kha-mooy4 in Standard Thai) etc.


Consider the following Lao words:
  1. ສອບເສັງ (สอบเส็ง) (sɔɔp2 seng1, gloss: take an exam-take an exam) = "to take an exam"
  2. ວັດແທກ (วัดแทก) (wat6 thɛɛk5, gloss: measure-measure) = "to measure"
  3. ຈົບງາມ (จบงาม) (cop2 ngaam4, gloss: beautiful-beautiful) = "beautiful" 
  4. ເຝິກແອບ (เฝิกแอบ) (fɤk2 ɛɛp2, gloss: train-train) = "to train" (cf. ฝึก fɯk2)
  5. ມ້າງເພ ທຳລາຍ (ม้างเพ ทำลาย) (maang6 phe4 tham4 laay4, gloss: destroy-destroy) = "to destroy". I should note that ມ້າງເພ (maang6 phe4) can occur by itself, but sometimes it occurs in front of ทำลาย (tham4 laay4) as well.

The words in bold also exist in Standard Thai, while the unbolded words do not. The meanings of these unbolded words are similar or the same as the words with which they form a compound. For example, เส็ง (seng1) means "to take an exam," แทก (theek5) means "to measure," and "แอบ" (ɛɛp2) means "to train" etc.

Now let us look at a few words in Tai Lue (Xishuangbanna, China):


  1. ᦊᦱᧃᧈᦉᦱᧂᧉ (หย่านสร้าง) (yaan2 saang3, gloss: build-build) = "to build"
  2. ᦃᧅᦖᧃᧈ (ขักหมั่น) (khak2 man2, gloss: diligent-diligent) = "diligent, hard-working"
  3. ᦶᦖᧈᦟᦱᧄ (แหม่ลาม) (mɛ2 laam4, gloss: increase-spread) = "to spread"
  4. ᦊᦳᧄᧈᦵᦋᦲᧈ (หยุ่มเชื่อ) (yum2 cɤ5, gloss: believe-believe) =  "to believe"
  5. ᦂᧆᦐᦱᧁ (กัดหนาว) (kat2 naaw1, gloss: cold-cold) = "cold"

The bolded words are also Thai words. I was able to guess the meanings of these compounds because I knew the bolded words.

Consider the last set of examples. Let us look at a few compounds in Shan (Shan state, Burma):


  1. ၶၢၼ်ႉဢိူၼ် (คร้านเอิน) (khaan6 ɤn1, gloss: lazy-stupid) = "lazy"
  2. ယၢၵ်ႈ​​ၽၢၼ် (ยากผาน) (yaak5 phaan1, gloss: poor-poor) = "poor"
  3. ၵွၼ်ႇ​ဢွၼ် (ก่อนออน) (kɔn2 ɔn1, gloss: formerly-formerly) = "before, formerly"
  4. ႁူမ်ႈတုမ် (ร่วมตุม) (hom5 tum1, gloss: be together-assemble) = "to join together in unity"
  5. ပူၼ်ႉပႅၼ် (พ้นแปน) (pon6 pɛn1, gloss: exceed-exceed) = "to go beyond, transgress"
Just like Lao and Tai Lue, the bolded words also exist in Standard Thai, but the unbolded ones do not. These bolded words gave me clues that helped me understand the Shan passages in which the compounds occurred.

As I learned more words from Tai languages other than Thai, it was easier for me to guess the meanings of some words. For example, I was able to use my knowledge of กาด (kaat2) which is Northern Thai for "market" to guess the meaning of ᦂᦱᧆᦟᦲ (กาดลี) (kaat2 li4, gloss: market-market) which is a compound for "market" in Tai Lue.

As I wrote above, sometimes, especially in colloquial speech, speakers drop one of the words in a compound, and so they may drop the word that you happen to know. However, I believe it can still be useful to keep in mind how certain compounds are formed in Tai languages.

Wednesday, May 10, 2017

Shan vs. Thai: some false friends: หนาว, หนุ่ม, ม่าน, แต้ม, ครัว

You might need to download a Shan font in order to see the Shan words.

"...converting the the Thai sounds to the corresponding Shan sounds or vice versa is not enough because some of these words may actually be false friends..."



A cognate is “a word in one language which is similar in form and meaning to a word in another language because both languages are related” (Richards et al., 1985, p. 43). Figuring out the cognates between two languages may help you learn the languages faster.  But does it always help? You may have heard the term "false friend" which refers to a word in one language which looks and sounds like a word in another language but these two words carry a different meaning (e.g., parent in English vs. pariente in Spanish which means "relative"). These false friends are "especially problematic for language learners as they tend to overgeneralize and assume they know the meaning of these words, which are actually misleading" (Beltrán, 2006, p. 29).

So you have finally figured out which Shan segments (consonants and vowels) and tones correspond to which Thai sounds. For example, you may now know that Thai words with the mid tone beginning with middle class consonants (ก, จ, ต, ป, อ + อย) correspond to Shan words with (almost) the same segments but with the Shan rising tone, e.g., กิน is กิ๋น (ၵိၼ်) "to eat", ปลา is ป๋า (ပႃ) "fish", ตา is ต๋า (တႃ) "eye", and อา is อ๋า (ဢႃ) "younger sister of one's father" etc. You may have found out that the trilled r (ร) and certain aspirated consonants (พ, ท, ค, ช) in Thai correspond to the h and some of the unaspirated consonants (ပ, တ, ၵ, ၸ) in Shan respectively, and you also learned that the diphthong vowels in Thai correspond to certain monophthong vowels in Shan (e.g, เอือ and เอียง in Thai = เออ and เอง in Shan respectively). In fact, you may even know that the Thai d (ด) and b (บ) sounds correspond to the Shan l (လ) and m (မ) sounds respectively, e.g., ด่า is หล่า (လႃႇ) and บ้า is หม้า (မႃႈ). However, you will soon realize that converting the the Thai sounds to the corresponding Shan sounds or vice versa is not enough for you to learn the words because some of these words may actually be false friends. Below are some examples of these false friends which I came across when I first started learning Shan.

  1. Shan: ၼၢဝ် /naaw1/
    1. Shan meaning: to have a fever 
    2. Thai: หนาว /naaw1/
    3. Thai meaning: to be cold
    4. Comment: To have a fever and to be cold are sort of related. Two words which have similar meanings are probably related. I think these two words used to have the same meaning.
  2. Shan: ၼုမ်ႇ /num2/
    1. Shan meaning: to be young (used to describe both men and women)
    2. Thai: หนุ่ม /num2/
    3. Thai meaning: to be young (used to describe men only)
    4. Comment: /Num2/ in other Tai languages is used to describe both genders. 
  3. Shan: မၢၼ်ႈ /maan5/
    1. Shan meaning: Burmese/Burma
    2. Thai: ม่าน /maan5/
    3. Thai meaning: curtain
    4. Comment: Tai Khuen, Northern Thai, and Tai Lue also call the Burmese /maan5/.
  4. Shan: ဢူၼ်ႈ /on3/
    1. Shan meaning: to be weak, gentle
    2. Thai: อ้วน /uan3/
    3. Thai meaning: to be fat
    4. Comment: Could it be that fat people were viewed as weak in the olden days?
  5. Shan: ၵၼ်ႉ /kan6/
    1. Shan meaning: to rape, to wrestle
    2. Thai: คั้น /khan6/
    3. Thai meaning: to squeeze
    4. Comment: The meanings seem to be related. Any thoughts?
  6. Shan: တႅမ်ႈ /taem3/
    1. Shan meaning: to write
    2. Thai: แต้ม /taem3/
    3. Thai meaning: to smear
    4. Comment: Interestingly, /taem3/ in Lao means "to draw."
  7. Shan: ၽိုၼ်ႉ /phuen6/
    1. Shan meaning: to turn back, rebel, revolt, fight back
    2. Thai: ฟื้น /fuen6/
    3. Thai meaning: to regain, recover
    4. Comment: /Fuen6/ in Tai Lue and Northern Thai has the same meaning as the Shan word. When I was in a museum in Chiang Mai in 2013, I learned the Northern Thai phrase "ฟื้นม่าน" (/fuen6 maan5/) which means "to revolt against the Burmese (who had ruled the Chiang Mai kingdom AKA Lanna)," but back then I thought it meant "to recover from the Burmese rule."
  8. Shan: ၵဝ် /kaw1/
    1. Shan meaning: I/me, to stir up, mix together
    2. Thai: เกา /kaw1/
    3. Thai meaning: to scratch
    4. Comment: Are "to stir up" and "to scratch" similar?
  9. Shan: သုၵ်ႉ /shuk5/
    1. Shan meaning: to be confused, tangled
    2. Thai: ซุก /suk6/
    3. Thai meaning: to hide (something)
    4. Comment: My Shan dictionary says that the Shan word also means "to hide" but this meaning does not seem to be common, at least based on what a native speaker of Shan told me.
  10. Shan: မၼ်း /man4/
    1. Shan meaning: he/she/it, him/her/it (can be used to refer any one including your parents)
    2. Thai: มัน /man4/
    3. Thai meaning: also he/she/it, him/her/it but it is usually used to refer to animals or a person who you do not or do not have to respect (young children)
    4. Comment: I was surprised when I learned that this pronoun can be used to refer to your own mother. You would never do that in Thai because it would be really disrespectful.
  11. Shan: ၶူဝ်း /kho4/
    1. Shan meaning: things, property
    2. Thai: ครัว /khrua4/
    3. Thai meaning: kitchen, things/property (rare) 
    4. Comment: In Northern Thai and Tai Lue, /khrua,khua,kho/ still means "property, things."

Why do these words have different meanings?

There are at least two reasons. First, they may not have evolved from the same Proto-Tai word. In other words, they may not have the same common ancestry. Second, some words may have been derived from the same Proto-Tai words but may have undergone a semantic shift (a process in which a word acquires a meaning different from its original meaning). As time goes by, the meaning of word may change. For example, dēor meant "animal, beast" in Old English, but now in Modern English it means "deer."


References

Beltrán, M. R. C. (2006). Towards a typological classification of false friends (Spanish-English). Revista española de lingüística aplicada, (19), 29-40.
Richards, J. C., Platt, J., & Weber, H. (1985). Dictionary of applied linguistics. Essex: Longman, 43.

Tuesday, May 9, 2017

Some Tai Lue and Northern Thai cognates: อุ่นงัน, วันปอย, เลางาม


"Chiang Mai" (top) and "Chiang Rung (Jinghong: the capital of Xishuangbanna)" written in Tai Tham script. 



As I was learning words from reading the articles I came across many words which are very similar to Northern Thai (N. Thai) but not to Thai nor Lao.

Lately I have been trying to learn Tai Lue (Lue) words from Hanna's (2012) Lue-English dictionary and from dw12.com, which seems to be the one and only Lue news website on the Internet. The dictionary is very useful, but it does not have every word that is used on the website, perhaps because some of these words are newly coined or perhaps Hanna had not come across these words when he made the dictionary. This makes it hard for me to read some articles. I just wish I had a Lue friend to help me out.



Why do you think N. Thai and Lue share words which do not exist in Lao and Thai?

  1. Assumption 1: if two languages have the same words, they must have a common ancestry.
  2. Assumption 2: if two languages have the same words, they must have borrowed from each other.
  3. Assumption 3: Thai and Lao had these words in the past, but lost them.

What do you think?


Here is a list of some of these words (Lue - N. Thai - English).

The Lue words are written in the New Tai Lue script. So you may need to download a unicode font to see the words.
  1. ᦀᦳᧃᧈᦇᧃ un2 ngan4 - อุ่นงัน - celebrate v.
    1. E.g., ᦀᦳᧃᧈ ᦇᧃ ᦉᧂ ᦃᦱᧃ ᦔᦲ ᦺᦖᧈ ᦺᦑ 
    2. อุ่นงันสังขานปีใหม่ไท (ฉลองสงกรานต์ปีใหม่ไทลื้อ)
    3. To celebrate the Tai/Thai new year (Songkran)
    4. Note: งัน (ງັນ) ngan4 is in my Lao dictionary and it means "to gather together for a festival or for pleasure." I have personally never heard a Lao person use this word. If you speak Lao and have used this word or heard it used, please let me know! :)
  2. ᦂᦱᧃᧉᦂᦳᧂᧈ kaan3 kung2 - ก้านกุ่ง - be prosperous v.
    1. ᦞᦲᧉ ᦌᦱ ᦶᦎᧄᧉ ᦷᦎ ᦺᦑ ᦵᦍᧂᧈ ᦊᦴᧈ ᦅᦸᧉ ᦵᦍᧂᧈ ᦂᦱᧃᧉ ᦂᦳᧂᧈ ᦣᦳᧂᧈ ᦵᦣᦲᧂ ᦙᦱ ᦋᦴᧈ ᦞᧃ
    2. วิซาแต้มตัวไทเย่งอยู่ก็เย่งก้านกุ่งรุ่งเรืองมาชู่วัน (วิธีเขียนตัวอักษรไทลื้อ ยิ่งอยู่ก็ยิ่งเจริญรุ่งเรืองมาทุกวัน)
    3. Being able to write the Lue alphabet...the longer it stays the more prosperous it will be every day.
  3. ᦞᧃᦗᦾ wan4 paui4 - วันพอย (ปอย) - festival n.
    1. ᦃᧇ ᦝᦸᧃᧉ ᦀᦳᧃᧈ ᦇᧃ ᦞᧃ ᦗᦾ 
    2. ขับฟ้อนอุ่นงันวันพอย (ขับร้องฟ้อนรำฉลองวันงานพิธี)
    3. Singing and dancing to celebrate the festival
    4. Cf. Shan ပွႆး (ปอย) paui4
  4. ᦙᦹᧃ muen4 - มืน (เมิน) - be long (time) v.
    1. ᦏᦹᧂ ᦵᦙᦲᧈ ᦵᦞ ᦟᦱ ᦺᦡᧉ ᦠᦹᧂ ᦙᦹᧃ ᦜᦻ ᦷᦃᧇᧈ
    2. ถึงเมื่อเวลาได้เหิงเมินหลายขวบ (ถึงเมื่อเวลาได้ยาวนานหลายขวบหลายปี)
    3. Reaching this time for many years.
    4. Cf. Shan မိုၼ်း (มืน) muen4
  5. ᦶᦀᧁᧈ aew2 - แอ่ว - visit, go about v.
    1. ᦶᦀᧁᧈ  ᦠᦱ ᦇᦹᧃ
    2. แอ่วหาเงิน (ไปหาเงิน)
    3. To go out looking for money (jobs)
    4. Cf. Shan ဢႅဝ်ႇ (แอ่ว) aew2
  6. ᦈᦳᦟᦻᧈ tsu2 laai5 - จุล่าย (จุ๋ล่าย) - deceive, swindle v.
    1. ᦕᦴᧉ ᦍᦲᧂ ᦈᦸᧉ ᦵᦗᦲᧃᧈ ᦈᦳ ᦟᦻᧈ ᦇᦹᧃ ᧙ ᦖᦹᧃᧈᦶᦍᧃᧉ
    2. ผู้ยิงจ้อเพิ่นจุล่ายเงิน 9 หมื่นแย้น (ผู้หญิงถูกเขาหลอกลวงเงิน 9 หมื่นหยวน)
    3. The woman was swindled out of ¥90,000.
    4. Note: ล่าย (ລ່າຍ) laai5 is in my Lao dictionary, but I am not sure to what extent it is used in the language.
  7. ᦶᦕᧁ phaew1 - แผว - to prep., arrive v.
    1. ᦀᧁ ᦵᦜᧅ ᦚᧂ ᦵᦵᦎᧈ ᦗᦹᧃᧉ ᦗᦻ ᦺᦎᧉ ᦶᦕᧁ ᦣᦸᧆ ᦗᦻ ᦵᦐᦲ
    2. เอาเหล็กฝังแต่พื้นพายใต้แผวรอดพายเหนือ (เอาเหล็กฝังตั้งแต่พื้นทางใต้จนถึงทางเหนือ)
    3. Bury the metal rod starting from the floor up to the top.
    4. Cf. Shan ၽႅဝ် (แผว) phaew1
  8. ᦋᦰ tsa5 - ชะ (จ๊ะ) - be dirty v.
    1. ᦔᦾᧈ ᦓᧄᧉ ᦷᦀᧈ  ᦓᧄᧉ ᦋᦰ
    2. ป่อยน้ำโอ่น้ำชะ (ปล่อยน้ำโอ่น้ำสกปรก)
    3. To release smelly and dirty water
    4. Possibly related to Shan ၸႃႉ (ช้า) tsaa5
  9. ᦟᧁ law4 - เลา - be good-looking, be beautiful v.
    1. ᦍᦲᧂ ᦉᦱᧁ ᦝᦸᧃᧉ ᦟᧁ ᦇᦱᧄ ᦡᦲ ᦕᦸᧈ
    2. ยิงสาวฟ้อนเลางามดีผ่อ (หญิงสาวฟ้อนสวยงามน่าดู)
    3. The women dance beautifully.
    4. Cf. Shan လဝ်း (เลา) law4
  10. ᦗᦸᧅ pauk5 - พอก (ป้อก) - return v.
    1. ᦗᦻ ᦟᦳᧃ ᦺᦡᧉ ᦗᦸᧅ ᦙᦱ ᦠᧃ ᦟᦴᧅ ᦵᦙ
    2. พายลุนได้พอกมาหันลูกเมีย (ภายหลังได้กลับมาเห็นลูกเมีย)
    3. And then he returned to see his wife and child.
  11. ᦊᦸᧉ yau3 - หย้อ (หญ้อ) - scold, mock, be sarcastic v.
    1. ᦊᦱᧈ ᦡᦱᧈ ᦊᦸᧉ ᦵᦗᦲᧃᧈ
    2. อย่าด่าหย้อเพิ่น (อย่าด่าประชดคนอื่น) 
    3. Do not scold or mock others.
  12. ᦙᦱᧃᧈ maan5 - ม่าน - Burma, Burmese 
    1. ᦅᦳᧃ ᦺᦒ ᦘᦸᧄᧉ ᦵᦵᦂᧁ ᦟᦱᧁ ᦙᦱᧃᧈ,ᦃᧁ ᦠᦱᧅ ᦊᦱᧄᧉ ᦵᦅᧀ ᦑᦸᧃᧉ ᦙᦱ ᦵᦵᦀᧁᧈ ᧑᧒ ᦗᧃ ᦓᦱ
    2. คนไธ พร้อมแกว ลาว ม่าน เขาหากหย้ามเคยท้อนมาแอ่ว 12 พันนา (คนไทยและเวียดนาม ลาว พม่า เขาก็เคยมาเที่ยว 12 ปันนา)
    3. The Thai, Vietnamese, Lao, and Burmese used to come visit Xishuangbanna.
    4. Cf. Shan မၢၼ်ႈ (ม่าน) maan3
    5. Note: ม่าน (ມ່ານ) maan5 “Burma/Burmese” is in my Lao dictionary, but it is more common to use พะม้า (ພະມ້າ)

Hanna, W. J. (2012). Dai Lue-English Dictionary. Silkworm Books.

Thursday, February 11, 2016

Disyllabic compounds in Lao that are different from Thai คำซ้อนสองพยางค์ภาษาลาว

This post is suitable for advance learners of Lao (and Thai)

ກ້ຽວກອດ (เกี้ยวกอด) = พันรอบ ๆ, กอดรัด, to wind around, to hug
ເກັບມ້ຽນ (เก็บเมี้ยน) = เก็บเข้าที่, to put (something) away

ຂົງເຂດ (ขงเขด) = เขต, area, district

ຄົງຄ້າງ (คงค้าง) = ค้างคา, to remain

ຈື່ຈຳ (จื่อจำ) = จำ, to remember
ຈົດກ່າຍ (จดก่าย) = คัดลอก, to copy
ຈົບງາມ (จบงาม) = สวยงาม, to be beautiful

ສອບເສັງ (สอบเส็ง) = สอบ, to take an examination
ສ້າງສາ (ส้างสา) = สร้าง, to construct

ຊອກຫາ (ซอกหา) = ค้นหา, to seek, to look for
ຊຸກເຊື່ອງ (ซุกเซื่อง) = ซุกซ่อน, to hide (something)
ຊຸກຍູ້ (ซุกญู้) = ผลักดัน, to push, to urge
ແຊບຊ້ອຍ (แซบซ้อย) = เอร็ดอร่อย, to be delicious

ຍ້ອງຍໍ (ญ้องญอ) = ชมเชย, to compliment
ຍາດແຍ່ງ (ญาดแญ่ง) = แย่งชิง, to snatch

ດຸໝັ່ນ (ดุหมั่น) = ขยันขันแข็ง, to be hard-working
ດົນນານ (ดนนาน) = เนิ่นนาน, to be long (in time)

ຕົວະຍົວະ (ตัวะญัวะ) = โกหกหลอกลวง, to deceive, to lie
ເຕົ້າໂຮມ (เต้าโฮม) = จับกลุ่ม, to rally, to gather

ເບິ່ງແຍງ (เบิ่งแญง) = ดูแล, to look after

ປ້ອຍດ່າ (ป้อยด่า) = ด่าทอ, to scold, to curse
ປິ່ວປົວ (ปิ่นปัว) = เยียวยา, to heal, to cure
ປຸ້ມລຸມ (ปุ้มลุม) = ชุมนุม, to assemble
ເປ່ເພ (เป่เพ) = พังทลาย, to be destroyed

ພົບພໍ້ (พบพ้อ) = พบปะ, to meet

ມ່ວນຊື່ນ (ม่วนซื่น) = สนุกสนาน, to have fun, to be fun

ຢ້ານກົວ (“อย้านกัว”/หย้านกัว) = หวาดกลัว, to be afraid
ຢ້ຽມຢາມ (“เอยี้ยมอยาม”/เหยี้ยมยาม) = เยี่ยมเยียน, to visit

ລີ້ຊ່ອນ (ลี้ซ่อน) = หลบซ่อน, to hide (oneself)
ລຶ້ງເຄີຍ (ลึ้งเคย) = เคยชิน, to be used to

ວັດແທກ (วัดแทก) = วัดขนาดหรือปริมาณ, to measure
ໄວວາ (ไววา) = ว่องไว, to be fast

ຫ້າງຫາ (ห้างหา) = ตระเตรียม, to prepare
ຫງ
ຫງ່ວມເຫງົາ (หง่วมเหงา) = หงอยเหงา, to be sad and depressed

ເໜັງຕີງ (เหน็งตีง) = ขยับเขยื้อน, ขยับตัว, to move, to budge

ໝັ້ນທ່ຽງ (หมั้นเที่ยง) = มั่นคง, to be steady
ຫຼ
ຫຼວງຫຼາຍ (หลวงหลาย) = มากมาย, abundant, a lot

ອົ່ງວາດ (อ่งวาด) = เย่อหยิ่ง, to haughty, to be vain
ເອ້ຢ້ອງ (“เอ้อย้อง”, เอ้หย้อง) = แต่งตัว, ประดับตัว, to dress up
ໂອ້ລົມ (โอ้ลม) = พูดคุย, to converse with

ຮັກແພງ (ฮักแพง) = รักใคร่, to love
ຮັກຫໍ່ (ฮักห่อ) = รักและห่วงใย, to treat with love and concern
ເຮິຮ້າຍ (เฮอะฮ้าย) = ขี้ริ้วขี้เหร่, to be very ugly